Bronz ten neden güzel algılanıyor?

Bronzlaşan pek çok kişi kendini daha güzel ve daha sağlıklı hisseder. Peki bronzlaşma cilde zarar verir mi, yoksa sağlıklı bir görünümün işareti mi? Bu soruya geçmeden önce, bronz tene duyduğumuz hayranlığın evrensel olmadığını hatırlamak gerekir: Bu duygu, zamana ve topluma göre değişen bir güzellik algısının sonucudur.

Bronz ten neden güzel algılanıyor?

Uzun yüzyıllar boyunca açık ten, soyluluğun ve varlığın işareti sayıldı. Mantığı basitti: Çalışmak, çoğunlukla tarlada ve güneş altında yapılan bir işti. Güneşte yanmamış bir ten, çalışmaya ihtiyacı olmayan bir hayatı anlatıyordu.

Sanayileşmeyle birlikte tablo tersine döndü. Çalışma hayatı fabrikalara ve ofislere taşınınca bronz ten; tatile gidebilmenin, açık havada vakit geçirebilmenin yani boş zamanın göstergesi hâline geldi. Kısacası değişen şey cildin kendisi değil, onun neyi simgelediği oldu.

Bronzlaşma cilde ne yapar?

Bronzlaşma, cildin ultraviyole (UV) ışınlara karşı verdiği bir savunma yanıtıdır. UV ışınları deri hücrelerinin DNA’sında hasar oluşturur ve cilt buna melanin pigmentini artırarak yanıt verir [1]. Yani bronzlaşma, cildin bir hasara karşı kendini korumaya çalışmasının görünür sonucudur.

Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), güneş ışınımını ve UV yayan bronzlaşma cihazlarını insanlar için kanser yapıcı etkenler grubunda sınıflandırmaktadır [2]. UV ışınları ayrıca cildin erken yaşlanmasının, kırışıklık ve lekelerin en önemli dış etkenlerinden biridir.

Güneşten güvenle nasıl yararlanılır?

Güneşsiz bir hayat gerekmiyor. Güneş ışığı, D vitamini sentezi başta olmak üzere sağlığımız için gereklidir. Amaç güneşten kaçmak değil, cildi yakmadan ve bronzlaşmayı hedeflemeden güneşten yararlanmaktır:

• Güneşin en dik olduğu saatlerde gölgeyi tercih etmek
• Açık havada güneş koruyucu, şapka ve güneş gözlüğü kullanmak
• Solaryumdan uzak durmak

Güzellik algısı bir zevk meselesidir. Ancak bronz tenin “sağlıklı görünüm” ile aynı şey olmadığını bilmek, cildimiz için daha bilinçli tercihler yapmamızı sağlar. Cilt sağlığını destekleyen diğer adımları kolajen yazımızda da ele alıyoruz.

Sık sorulan sorular

Güneşte bronzlaşmak sağlıklı mı?

Bronzlaşma, cildin UV ışınlarının yol açtığı hasara verdiği bir savunma yanıtıdır [1]. Bu nedenle sağlıklı olmanın değil, cildin UV’ye maruz kaldığının işaretidir.

Solaryum güneşten daha güvenli mi?

Hayır. IARC, UV yayan bronzlaşma cihazlarını da insanlar için kanser yapıcı etkenler grubunda sınıflandırmaktadır [2].

Güneşten korunurken D vitamini eksikliği olur mu?

Güneş ışığı D vitamini sentezi için önemlidir. D vitamini düzeyi konusunda endişeniz varsa, bunu beslenme ve tahlillerinizle birlikte hekiminizle değerlendirmenizi öneririm.

Kaynaklar

1. Cui R, Widlund HR, Feige E, ve ark. Central role of p53 in the suntan response and pathologic hyperpigmentation. Cell. 2007;128(5):853–864.
2. International Agency for Research on Cancer. Radiation. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Volume 100D. Lyon: IARC; 2012.